Resúmen Ehekutivo

E arkitektura ekonómiko global ta nabegando den un periodo di transformashon profundo, karakterisá pa e forsanan dual di digitalisashon rápido i harmonisashon di impuesto agresivo, liderá pa e Organisashon pa Kooperashon Ekonómiko i Desaroyo (OECD). Pa Estadonan chikí Insular den Desaroyo (SIDS) manera Kòrsou, e ambiente aki ta presentá un paradoho eksistensial. Di un banda, e imperativo pa diversifiká e dependensia ekonómiko for di pilarnan tradishonal—manera turismo i refinamentu di zeta—nunka tabata mas urgente. Di otro banda, e hèrmèntnan tradishonal di diversifikashon, spesífikamente e regimen di impuesto abou pa offshore, a wòrdu desmantelá sistemátikamente pa e kuadronan regulatorio internashonal ku ta boga pa kombatí Erosian di Base i Transferensia di Ganashi (BEPS).

E rapòrt aki ta ofresé un análisis ekstenso i di nivel di eksperto di e stimulonan di impuesto pa investigashon i desaroyo (R&D) ku ta operando aktualmente den e hurisdikshon di Kòrsou, evaluando nan efikasia, akseso, i alineashon ku e Strategia Nashonal di Eksportashon (NES) di e pais. Ademas, e ta kompará e kuadronan aki ku kompetidornan klave den region—Puerto Riko, Barbados, i Repúblika Dominikana—pa identifiká burakunan kompetitivo i oportunidatnan stratégiko.

E konklushon prinsipal di e análisis aki ta ku miéntras Kòrsou tin un struktura di stimulo “front-end” ku ta teórikamente atraktivo—ku e Innovation Box (0% di impuesto riba ganashi) i e Tax Holiday (3% di impuesto riba ganashi) na kabes—e regimen ta krea un “vakuüm di sosten” pa inovashon na etapa inisial. E stimulonan aktual ta kasi eksklusivamente basá riba ganashi, rekompensando komersialisashon eksitoso en bes di subsidia e proseso di investigashon ku ta di riesgo haltu. Kontrario na esei, parnan regional manera Puerto Riko i Barbados a adoptá mekanismonan basá riba gastu (kreditonan di impuesto i rebaha) ku ta baha e riesgo di inovashon na e etapa di input. E divergensia struktural aki ta afektá signifikativamente e kapasidat di Kòrsou pa inkubá un ekosistema di startup nativo òf atraé empresanan di bioteknologia promé ku nan generá entrada, apesar di su ambishonnan stratégiko den e sektor di Bioekonomia Blou i Energia Renovabel.


1. E Imperativo Geopolítiko i Ekonómiko

1.1 For di Paraiso Offshore pa Supstansia Onshore

Pa komprondé e estado aktual di stimulonan di R&D na Kòrsou, mester hasi un kontekstualisashon promé di e evolushon fiskal di e hurisdikshon. Pa dékadanan, Kòrsou a funshoná komo un sentro finansiero offshore di promé, hasiendo uso di e ret di tratadonan di Antia Hulandes pa fasilitá finansa internashonal. Sinembargo, e klima regulatorio global despues di 2008, dirigí pa e G20 i OECD, a hasi nesesario un desmantelamentu di regimen di impuesto “ring-fenced”—sistemanan ku a ofresé trato preferensial na entidatnan stranhero sin rekerí aktividat ekonómiko lokal sustansial.

E kulminashon di e proseso di reforma aki tabata e introdukshon di e Sistema di Impuesto Teritorial na 2020 i e implementashon anterior di e Innovation Box na 2018. E medidanan aki a wòrdu diseñá pa alineá Kòrsou ku e Akshon 5 di BEPS (Práktikanan di Impuesto Dañoso) di OECD, ku ta stipulá ku tarifanan di impuesto preferensial riba entrada di propiedat intelektual (IP) mester ta konektá intrinsikamente ku e aktividat di R&D hasí den e hurisdikshon. E kambio aki for di impuesto “basá riba residensia” pa impuesto “basá riba supstansia” a kambia fundamentalmente e proposishon di balor di Kòrsou. 1 No ta sufisiente mas pa inkorporá un kompania tenedora na Willemstad; e entidat mester demostrá awor ku e “mente i maneho” ku ta impulsá inovashon ta físikamente presente riba e isla.

1.2 E Strategia Nashonal di Eksportashon (NES) i Inovashon

E vishon stratégiko di gobièrnu ta artikulá pa medio di e Strategia Nashonal di Eksportashon (NES), ku ta identifiká sektor spesífiko unda Kòrsou tin un bentaha komparativo latente. Esakinan ta inkluí e Bioekonomia Blou, Teknologia di Informashon (IT), Industrianan Kreativo, i Energia Renovabel. 4 E NES ta rekonosé ku pa e sektorinan aki kambia for di potensial pa realidat, e ambiente fiskal mester sostené tumamentu di riesgo.

Sinembargo, tin un desalineashon krítiko entre e metanan di NES i e diseño di e instrumento di impuesto. E NES ta boga pa industrianan nobo ku ta kustumbrá pasa den periodonan largu di kresimentu ku fluho di kash negativo (p.e., bioteknologia marino). Tòg, e instrumento prinsipal di impuesto, e Innovation Box, ta duna alivio solamente despues ku ganashi wòrdu realisá. E despasamentu temporal aki ta krea un “Vali di Morto” pa inovadornan lokal ku no por monetisá e benefisio di impuesto durante nan fasenan mas intensivo den kapital.

1.3 E Amenasa di e Impuesto Mínimo Global (Pillar 2)

Riba maneho doméstiko ta kolgando e inisiativa di Pillar 2 di OECD, ku ta buska pa establesé un Impuesto Mínimo Global di 15% pa empresanan multinashonal (MNEs) ku entrada global ku ta surpasá €750 mion. E desaroyo aki ta menasá di neutralisá e bentaha kompetitivo di e tarifa di 0% di e Innovation Box di Kòrsou. Si un subsidiario basá na Kòrsou paga 0% di impuesto, e entidat prinsipal (UPE) situá den un hurisdikshon ku ta kumpli (p.e., Hulanda òf Fransia) lo wòrdu rekerí pa paga un “impuesto adishonal” na su outoridat di impuesto lokal pa trese e tarifa efektivo na 15%. 6 E realidat geopolítiko aki ta forsa un rekonsiderashon di stimulonan di zero-impuesto: si de tur manera e impuesto mester wòrdu pagá, Kòrsou mester sigurá ku e ta kapturá e entrada ei pa medio di un Impuesto Mínimo Adishonal Doméstiko Kualifiká (QDMTT) en bes di entregá e entrada na tesoreria stranhero.


2. Anatomia di e Kuadro di Inovashon di Kòrsou

E stimulonan di inovashon di Kòrsou ta wòrdu kodifiká prinsipalmente den e Ordenansa di Impuesto Riba Ganashi 1940 (manera adaptá) i e Ordenansa Nashonal Riba Fasilitatnan Fiskal. E regimen ta bifurká den dos liña prinsipal: e Innovation Box (ku ta dirigí riba entrada di IP) i e Tax Holiday (ku ta dirigí riba proyektonan di invershon grandi).

2.1 E Regimen di Innovation Box

E Innovation Box ta e stimulo di R&D di mas importante, ofresiendo un tarifa di impuesto preferensial di 0% riba entrada ku ta kualifiká, un redukshon drástiko for di e tarifa korporativo standárt di 22%. 2

2.1.1 Aktivo Intangibel Kualifikatorio i e “Karchi di Entrada”

Akses na e Innovation Box ta wòrdu kontrolá pa kriterianan di elegibilidat estrikto relashoná ku e naturalesa di e aktivo intangibel. E lei ta hasi distinshon entre “Pagonan Chikí di Impuesto” i “Pagonan Grandi di Impuesto” pa akomodá diferente skal di operashon. 9

  • Pagonan Grandi di Impuesto: Pa entidatnan unda e entrada di e grupo ta surpasá ANG 500 mion òf benefisionan di IP brùt ta surpasá ANG 75 mion riba sinku aña, e “karchi di entrada” ta protekshon legal formal. E aktivo mester ta un patente, un derecho di kriansa, software ku tin derechi di outor, òf tin un pèrmit pa produkto medisinal òf un sertifikado di protekshon suplementario. 9 E rekisito aki ta alineá ku normanan internashonal ku ta mira patentenan komo un indikasión di inovashon genuino.
  • Pagonan Chikí di Impuesto: Pa entidatnan mas chikí (entrada < ANG 500 mion), e rekisitónan ta mas fleksibel. E IP no nesesariamente mester tin un patente, pero mester ta “no-obvio, útil, i nobo.” Esaki ta un konsehon krusial pa startup di software òf inovadornan di proseso unda patenta ta òf muchu lento òf muchu karu. 10

Den tur kaso, e opstákulo administrativo prinsipal ta e Deklarashon di R&D (Speur- en Ontwikkelingswerk verklaring). E deklarashon aki ta sirbi komo e sertifikashon formal ku e aktividat hasí ta kualifiká komo R&D. Histórikamente, e emishon di e deklarashonnan aki pa e Buro di Telekomunikashon & Post (BTP) a konfrontá retraso signifikativo debí na un falta di kriterio di evaluashon kla. Sinembargo, reglanan nobo publiká na febrüari 2022 a hasi e proseso aki operashonal teórikamente, permitiendo BTP pa emití deklarashonnan pa aktividatnan dirigí na “investigashon tékniko-sientífiko” òf e desaroyo di “aktivonan tékniko nobo”. 11

2.1.2 E Enfoke di Nexus: Kalkulando e Benefisio

Kòrsou ta apliká e “Enfoke di Nexus Modifiká” di OECD pa determiná kuantu entrada ta kualifiká pa e tarifa di 0%. Esaki ta prevení kompanianan di move IP desaroyá otro kaminda bai Kòrsou únikamente pa propósitonan di impuesto. E benefisio ta proporshonal na e gastu di R&D ku e pagadó di impuesto a hasi na Kòrsou.

E entrada kualifikatorio ta wòrdu kalkulá usando e siguiente fòrmula:

Entrada Kualifikatorio = Entrada Total for di IP * (Gastonan Kualifikatorio * 1.3) / Gastonan Total

  • Gastonan Kualifikatorio: Gastunan direkto hasí pa e pagadó di impuesto pa aktividatnan di R&D na Kòrsou (p.e., salario di sientífikonan lokal, gastunan direkto di ekipo).
  • Uplift (x 1.3): Un “uplift” di 30% ta wòrdu permití pa kubri gastunan di eksternalisashon (outsourcing) pa partidonan no-relashoná òf gastunan di akuisishon, te na un máksimo.
  • Gastonan Total: E suma di tur gastu di R&D, inkluyendo pagonan na partidonan relashoná den eksterior i gastunan di akuisishon di IP.

Implikashon: Si un kompania di Kòrsou djis kumpra software for di un kompania mama na Hulanda i duna pèrmit (license) pa us’é, e “Gastonan Kualifikatorio” lo ta keda serka di sero, resultando den un frakshon di nexus di sero. E tarifa di 0% lo apliká na 0% di e entrada, hasiendo e stimulo inútil. Esaki ta imponé supstansia ekonómiko. 8

2.2 E Regimen di Tax Holiday

Miéntras ku e Innovation Box ta outomátiko (statutario), e Tax Holiday ta diskreshonal i basá riba proyekto. E ta diseñá pa atraé invershon stranhero direkto (FDI) sustansial den sektor spesífiko, inkluyendo “inovashon di produkto i proseso”. 2

2.2.1 Skópio di Benefisionan

E Tax Holiday ta duna un pakete di alivio fiskal ku ta bai mas ayá ku impuesto riba ganashi, dirigí riba e kosto haltu di hasi negoshi den un ekonomia insular:

  • Impuesto Riba Ganashi Redusí: Un tarifa di 3% ta apliká na ganashi derivá di e proyekto kualifikatorio. 2
  • Eksonerashon di Tèks di Importashon: Un dispensashon krítiko pa industrianan intensivo den R&D ku ta dependé riba hardware spesialisa. Por ehèmpel, un proyekto di Bioekonomia Blou ku ta rekerí kámara hiperbáriko òf sistemanan di filtrashon spesialisa por importá esakinan liber di tèks, saltando tarifanan standárt ku por hasi e proyekto no-viabel. 8
  • Eksonerashon di Impuesto Riba Biennan Inmovibel: Un dispensashon riba impuesto di tereno pa e establesimentu komersial pa un máksimo di 10 aña. 2

2.2.2 Elegibilidat i Barera

E barera prinsipal pa e Tax Holiday ta e umbral di invershon. E proyekto típikamente ta rekerí un invershon mínimo di ANG 5 mion (apros. USD 2.8 mion) i e kreashon di por lo ménos 10 trabou lokal na tempu kompleto. 2 E umbral aki ta ekskluí e gran mayoria di startup lokal i SME, posishonando e Tax Holiday komo un hèrmènt pa atraé subsidiario grandi multinashonal òf desaroyadónan di hotel en bes di fomentá inovashon indígena.

2.3 E Sistema di Impuesto Teritorial i Fasilitatnan di Eksportashon

E transishon pa un Sistema di Impuesto Teritorial na 2020 a introdusí un kuasi-stimulo pa inovashon orientá na eksportashon. Bou di e sistema aki, impuesto riba ganashi ta wòrdu apliká solamente riba entrada atribuibel na “empresa doméstiko.”

  • Eksonerashon di Fuente Stranhero: Si un kompania di software di Kòrsou bende pèrmit di uso (licenses) na klientenan na Oropa i por demostrá ku e aktividat ku ta generá entrada (p.e., benta, merkadeo, mantenshon di servidor) a tuma lugá pa medio di un establesimentu permanente òf un representante den eksterior, e entrada ei por wòrdu eksonerá di impuesto riba ganashi di Kòrsou. 1
  • Legado di Fasilitat di Eksportashon: Miéntras ku e regimen spesífiko di “Fasilitat di Eksportashon” a wòrdu reformá pa eliminá e karakterístikanan dañoso, e prinsipio teritorial ta mantené e lógika kompetitivo: Kòrsou no ta buska pa kobra impuesto riba balor kreá pafor di su frontera, basta ku e rekisitónan di supstansia doméstiko wòrdu kumplí. 2

3. Análisis Sektor-Spesífiko: Inovashon den Praktika

E efikasia di stimulonan di impuesto no ta uniforme; e ta kambia radikalmente dependé riba e intensidat di kapital, mobilidat, i siklo di bida di e industria spesífiko. E sekshon aki ta analisá kon e kuadro di Kòrsou ta interaktuá ku e sektorinan prioritario di e NES.

3.1 E Bioekonomia Blou: Kapital Halto, Horisontenan Largu

Kòrsou ta únikamente posishoná pa e Bioekonomia Blou debí na su awanan profundo (aksesibel kantu di kosta) i biodiversidat. Proyektonan manera e Industria di Awa di Laman Profundo (DSWI) i e hábitat subakuátiko Proteus (proponé pa Fabien Cousteau) ta ehèmpel di inovashon marino di balor halto. 15

Despasamentu di Stimulo:

E proyektonan aki ta sumamente intensivo den kapital i tin tempu di plomo largu promé ku nan ta yega na profitabilidat. E Tax Holiday ta e instrumento mas relevante akí, ofresiendo eksonerashon di tèks di importashon riba e infrastruktura masivo rekerí pa tubonan di awa di laman profundo i hábitat. Sinembargo, e tarifa di impuesto riba ganashi di 3% no ta di hopi uso durante e promé 5-7 aña di konstrukshon i investigashon ora e proyekto ta generá pèrdida.

  • Buraku Stratégiko: No tin ningun mekanismo pa monetisá e pèrdidanan inisial aki. Un krédito di impuesto pagabel bèk riba gastu di kapital (Capex) pa infrastruktura sientífiko lo tabata muchu mas impaktante ku un promesa futuro di tarifanan di impuesto abou.

3.2 Energia Renovabel: E Frikshon di “Laboratorio Bibu”

Kòrsou su meta ta generá 50% di su energia for di energianan renovabel pa 2035. E isla ta posishoná su mes komo un “Laboratorio Bibu” pa teknologianan manera Konvershon di Energia Tèrmiko di Oséano (OTEC) i parkenan di bientu flotante. 17

Realidat Regulatorio kontra Fiskal:

Miéntras ku gobièrnu ta enkurashá “Produsentnan di Energia Independiente” (IPPs) i ta ofresé stimulonan di impuesto pa importashon di ekipo renovabel, e struktura di merkado di energia ta krea un botel: Aqualectra, e utilidat estatal, tin un monopolio riba distribushon. Un inovador ku ta desaroyá un solushon nobo di mikrogrid no por despleg’é direktamente na konsumidónan sin nabegá e proseso di kompra di Aqualectra. 18

  • Observashon: Stimulonan di impuesto ta sekundario pa akseso na merkado. Un tarifa di impuesto di 0% riba ganashi di energia ta irelevante si e inovador no por optené un Kontrato di Kumpra di Energia (PPA). E modelo di Repúblika Dominikana di un krédito di impuesto di 40% pa generashon propio 21 ta duna poder na negoshinan individual pa salta e botel di utilidat, un karakterístika ku Kòrsou no tin.

3.3 FinTech i Aktivonan Digital: E Basio Regulatorio

E NES ta resaltá IT i servisionan finansiero komo pilarnan di kresementu. FinTech global ta dependé grandemente riba sertesa regulatorio i e kapasidat pa test produktonan (Sandboxes).

E Sandbox Ku Ta Faltá:

Barbados a atraé FinTech ku éksito dor di krea un “Regulatory Sandbox” unda startupnan por test produktonan ku dispensashonnan regulatorio, huntu ku un regimen di impuesto ku ta menshoná spesífikamente “aktivonan digital”. 22 Kontrario na esei, Banko Sentral di Kòrsou (CBCS) histórikamente a emití spiertamentu relashoná ku kriptomoneda i no tin un kuadro formal di sandbox. 23

  • Konsekuensia: Apesar ku e Innovation Box teórikamente ta kubri “software ku derechi di outor,” startupnan di FinTech ta konfrontá riesgonan di eksklushon bankario. E stimulo di impuesto ta wòrdu skuresé pa riesgo regulatorio. Un koridór bankario “Amigu di Kripto,” sostené pa e regimen di impuesto, ta e eslabon ku ta faltá.

4. Komparashon Regional: E Paisahe Kompetitivo

Pa evaluá e posishon di Kòrsou, nos ta kompar’é ku tres modelo regional distinto: Puerto Riko (E Subsidioso), Barbados (E Modernisadó Ágil), i Repúblika Dominikana (E Industrialista).

Tabel 1: Matrís Komparativo di Stimulonan di Inovashon

Karakterístika Kòrsou Puerto Riko Barbados Repúblika Dominikana
Stimulo di R&D Prinsipal Innovation Box (0% Impuesto Riba Ganashi) Krédito di Impuesto R&D (50% di Gastu) Patent Box (4.5%) + Krédito R&D (50%) Dedukshon di Aktivo (PROINDUSTRIA)
Tipo di Stimulo Basá Riba Entrada (Ganashi) Basá Riba Gastu (Input) Híbrido (Entrada + Gastu) Basá Riba Aktivo (Capex)
Umbral di Entrada Abou pa Box; Halto pa Holiday ($2.8M) Variabel; Seksion di Lei 60 Basá riba Supstansia (Nexus) Enfoke Industrial
Amigu pa Startup? Nò (Ta Rekerí Ganashi) Sí (Kreditonan Monetisabel) Sí (Kreditonan Pagabel Bèk) Nò (Ta Rekerí Obligashon di Impuesto)
Enfoke riba FinTech Software General Servisionan di Eksportashon Regulatory Sandbox Spesífiko N/A
Tèks di Importashon Eksonerá (Tax Holiday so) Eksonerá (Lei 60) Eksonerá (Stimulonan Fiskal) Eksonerá (Materia Prima/Maquinaria)
Riesgo BEPS Halto (0% ta atraé skrutinio) Abou (Hurisdikshon di US) Medio (Tarifanan ku ta Kumpli) Abou (Enfoke Industrial)

4.1 Komparashon 1: Puerto Riko – E Subsidioso Agresivo

Puerto Riko ta operá bou di e bandera di US pero ku outonomia fiskal, permitiéndo pa ofresé e stimulonan di R&D mas agresivo den region.

  • Mekanismo: Bou di Lei 60, Puerto Riko ta ofresé un krédito di impuesto di 50% riba gastunan di R&D kualifiká. E krédito aki por wòrdu bendé òf usá pa kompensá otro impuestonan. Krusialmente, e ta apliká riba gastu (salario, pruebanan klíniko), dunando balor inmediato na empresanan di bioteknologia i software promé ku nan generá entrada. 25
  • Komparashon: Un startup ku ta gasta $1 mion riba R&D na Puerto Riko ta haña $500,000 den balor inmediatamente. Na Kòrsou, nan ta haña $0 te ora nan hasi ganashi. Esaki ta hasi Puerto Riko sumamente superior pa formashon di kapital na etapa inisial.

4.2 Komparashon 2: Barbados – E Modernisadó Ágil

Barbados a posishoná su mes komo e domisilio prinsipal pa maneho di propiedat intelektual den Karibe, dirigí spesífikamente riba e sektor di seguro i FinTech.

  • Mekanismo: Barbados ta empleá un modelo híbrido. E ta ofresé un tarifa di Patent Box di 4.5% (mas haltu ku e 0% di Kòrsou, pero mas sigur for di un perspektiva di BEPS) kombiná ku un krédito di impuesto di R&D di 50%. E “double dip” aki ta permití kompanianan redusí nan base di impuesto i paga un tarifa abou riba e sobrá. 22
  • Bentaha Stratégiko: E regimen di Barbados ta inkorporá eksplísitamente stimulonan di “kapital humano,” manera e Krédito di Trabou, ku ta reembursá un porshon di impuesto riba salario pa kompanianan di FinTech. 27 Esaki ta subsidia direktamente e kosto di empleo, atendiendo ku e kostonan haltu di man di obra típiko di ekonomianan insular.

4.3 Komparashon 3: Repúblika Dominikana – E Gigante Industrial

E strategia di Repúblika Dominikana ta distintivo, enfokando riba industria “dur” en bes di IP “suave”.

  • Mekanismo: Lei 392-07 (PROINDUSTRIA) ta enfoká riba modernisashon industrial. E ta permití pa deprishashon akselerá i e dedukshon di un máksimo di 50% di entrada di impuesto neto pa invershonnan den mashiná i teknologia. 28 E tambe tin Zonanan di Komersio Liber (FTZs) fuerte ku 100% eksonerashon di impuesto pa eksportadónan.
  • Komparashon: Miéntras ku e Tax Holiday di Kòrsou ta ofresé dispensashonnan similar pa tèks di importashon, e skal i e infrastruktura logístiko di Repúblika Dominikana (puertonan, kostonan di energia) ta hasié mas kompetitivo pa fabrikashon pisá. E bentaha di Kòrsou ta keda den servisionan di balor halto i volumen abou (IP, finansa).

5. E “Kontrafaktual” Análisis: E Kasus Ekonómiko pa Stimulonan Basá Riba Gastu

E petishon di e usuario ta proponé un hipotétiko: “Si no tin ningun stimulo di R&D na Kòrsou deskribí kon e echo di tin stimulonan di R&D lo yud’é prosperá.”

Miéntras ku Kòrsou sí tin stimulonan, pa un porshon signifikante di e ekosistema di inovashon— spesífikamente startupnan promé ku ganashi i SME—e stimulonan aktual basá riba ganashi ta funshoná efektivamente komo “ningun stimulo.” Un startup ku ganashi sero ta derivá benefisio sero for di un tarifa di impuesto di 0%. P’esei, e stimulonan ku ta “faltá” ta e Stimulonan Basá Riba Gastu (p.e., kreditonan di impuesto pagabel bèk òf rebahe di salario).

5.1 Bahando e Riesgo den e “Vali di Morto”

Inovashon ta inherentemente di riesgo. E probabilidat di fayo pa un startup di teknologia òf un empresa di deskubrimentu di remedi ta haltu.

  • Estado Aktual: Na Kòrsou, gobièrnu ta kompartí e rekompensa (dor di kobra impuesto riba ganashi eksitoso na 0% en bes di 22%) pero no ta kompartí ningun di e riesgo. E empresario ta karga 100% di e kosto di R&D.
  • Impakto riba Prosperidat: Introdukshon di un Krédito di Impuesto R&D Pagabel Bèk (p.e., 25% di salario lokal di R&D) lo nifiká ku gobièrnu ta ko-invertí den e intento. Esaki ta baha e punto di “break-even” pa empresanan nobo, enkurashando mas empresario pa tuma e riesgo. Esaki ta funshoná esensialmente komo un grant parsial, dunando likides ora e ta mas nesesario.

5.2 E Efekto Multiplikador i Kapital Humano

Stimulonan basá riba gastu ta mará na gastu lokal, prinsipalmente salario.

  • Mekanismo: Pa reklamá un krédito riba salario di R&D, un kompania mester tuma sientífiko lokal, koder, òf ingeniero. Esaki ta krea un motivashon finansiero direkto pa tuma hende na Kòrsou en bes di eksternalisá pa India òf Oropa Oriental.
  • Ripel Ekonómiko: Trabounan di R&D altamente kualifiká tin un multiplikador ekonómiko haltu. E empleadonan aki ta konsumí servisionan lokal, paga tèks di konsumo, i transferí konosementu na e forsa laboral lokal. Dor di subsidia e salarionan aki, Kòrsou lo kombatí direktamente e “hustamentu di seso” (brain drain) di su hóbennan eduká ku ta bai Hulanda. 30

5.3 Formalisando e Sektor di Inovashon

Hopi empresa kreativo i di teknologia chikí na Kòrsou ta operá den e ekonomia informal òf ta keda bou di e radar pa evitá frikshon burokrátiko.

  • Impakto riba Prosperidat: Si registrá aktividat di R&D ofresé un benefisio di kash tangibel (rebaha), e kompanianan aki lo formalisá. Esaki ta introdusí nan den e ret di impuesto (pa ganashi futuro), ta mehorá e kolektá di data nashonal riba inovashon, i ta duna nan akseso na merkado bankario i di krédito formal.

6. Preparando pa Futuro: E Reto di Pillar 2

E menasa mas inmediato pa e strategia aktual di inovashon di Kòrsou ta e implementashon di e Impuesto Mínimo Global Pillar 2 di OECD.

6.1 E Fin di “Sero”

Pa MNEs grandi (entrada > €750M), e era di tarifanan di impuesto di 0% ta kaba. Si Kòrsou mantené su Innovation Box di 0%, otro paisnan lo simplemente kobra impuesto riba e diferensia.

  • Senario: Un gigante di teknologia hulandes ta operá un subsidiario na Kòrsou ku ta paga 0% di impuesto. Bou di Pillar 2, Hulanda lo apliká un “Impuesto Adishonal” (Top-Up Tax) di 15% riba e entrada di e subsidiario ei.
  • Resultado: E kompania ta paga 15% di impuesto globalmente, pero Kòrsou ta risibí $0. E stimulo no ta logra atraé e kompania (ya ku de tur manera nan ta paga 15%) i ta kosta Kòrsou entrada.

6.2 E Pivote Stratégiko: QRTCs

Pa sobrebibí Pillar 2, Kòrsou mester kambia for di “Eksonerashonnan di Impuesto” pa Kreditonan di Impuesto Pagabel Bèk Kualifiká (QRTCs).

  • E Lógika: Bou di e reglanan di OECD, un QRTC ta wòrdu tratá komo entrada (aumentando e ganashi promé ku impuesto) en bes di un redukshon di impuesto. E nuansa kontabel aki ta permití un pais sostené un kompania finansieramente sin baha su “Tarifa di Impuesto Efektivo” (ETR) bou di 15% den e mesun manera punitivo ku un tarifa di 0% ta hasi.
  • Recomendashon: Kòrsou mester remplasá e tarifa di 0% pa MNEs grandi ku un tarifa standárt di 15% kombiná ku un QRTC generoso pa aktividat di R&D. Esaki ta tene e entrada di impuesto na Kòrsou (pa medio di e 15% di impuesto) miéntras ku ta devolvé balor na e kompania (pa medio di e krédito) den un manera ku ta kumpli.

7. Recomendashonnan Stratégiko i Konklushon

7.1 Recomendashonnan

  1. Introduší un Krédito di Inovashon pa SME: Tapa e buraku pa kompanianan promé ku nan generá ganashi dor di introduší un krédito di impuesto pagabel bèk (p.e., 20-30%) pa salario di R&D pagá na residentenan di Kòrsou. Esaki ta dirigí riba e kapa di stimulo ku ta “faltá” i ta stimulá empleo direktamente.
  2. Digitalisá i Atende e Deklarashon di R&D: E proseso di BTP mester bira sin frikshon. Implementá un modelo di “seguridat negativo” pa reklamashonnan chikí (p.e., < ANG 50,000), kaminda e deklarashon ta outomátiko a ménos ku e wòrdu ouditá, redusiendo insiguridat pa inovadornan chikí.
  3. Krea un FinTech Sandbox: Sigui e ehèmpel di Barbados dor di establesé un sandbox regulatorio ku ta duna dispensashonnan temporal for di regulashonnan bankario i di balornan pa pilotnan di FinTech. Konektá esaki direktamente ku e Innovation Box pa krea un ekosistema kohesivo.
  4. Harmonisá Maneho di Energia: Solushoná e konflikto entre stimulonan di IPP i e monopolio di utilidat. Permití pa “midimentu di ret vèrtual” òf pèrmitnan simplifiká pa inovadornan di energia renovabel pa habri e potensial di “Laboratorio Bibu”.
  5. Prepará pa Pillar 2: Designá legislashon pa un Impuesto Mínimo Adishonal Doméstiko Kualifiká (QDMTT) pa sigurá ku kualke impuesto adishonal apliká riba MNEs ta wòrdu kobra pa Kòrsou, no pa gobièrnunan stranhero.

7.2 Konklushon

Kòrsou ta pará na un krusada. Su kuadro aktual di impuesto di R&D—konstruí riba e pilarnan di e Innovation Box i Tax Holiday—ta fuerte pa un mundu promé ku BEPS pero ta birando mas i mas frágil debí na e impuestonan mínimo global i e nesesidatnan spesífiko di e ekonomia digital. E sistema ta rekompensá e kosecha (ganashi) pero ta neglishá e siembra (gastu).

Ora wòrdu kompará ku e subsidio agresivo di Puerto Riko i e ambiente regulatorio ágil i spesialisá di Barbados, Kòrsou ta aparesé strukturalmente konservativo. E énfasis riba 0% di impuesto riba ganashi ta un títel poderoso, pero pa e startup di Bioekonomia Blou ku ta rekerí mionnan den kapital inisial, òf e kompania di software ku ta konfrontá sinku aña di pèrdida, e ta un promesa bashí.

Pa realmente prosperá i realisá e vishon di e Strategia Nashonal di Eksportashon, Kòrsou mester evoluá. E no mester bandoná su stimulonan aktual pero mester agregá sosten basá riba gastu riba nan. Dor di baha e riesgo di e proseso di inovashon pa medio di kreditonan, alineá kuadronan regulatorio ku maneho di impuesto, i adaptá na e Impuesto Mínimo Global pa medio di QRTCs, Kòrsou por transformá su rekisitónan di supstansia “onshore” for di un karga di kumplimentu pa un aktivo kompetitivo, fomentando un ekonomia resiliente i basá riba konosementu.